ششگلان؛ محله اعیان نشین تبریز
ششگلان یکی از کهنترین محلههای تبریز است. محلهای که در دورههای مختلف تاریخی، بهویژه در دوران صفویه و قاجار، بهعنوان یکی از محلههای اعیان نشین شهر شناخته میشد. محله ششگلان در شمال غربی شهر تبریز واقع شده و در میان خیابان های عباسی و سایر خیابان های اصلی این منطقه قرار دارد.
موقعیت جغرافیایی ویژه، نزدیکی به مراکز حکومتی و مذهبی و حضور خانوادههای با نفوذ، باعث شد ششگلان به یکی از محلههای مطلوب برای سکونت طبقات بالای جامعه تبدیل شود.
یکی از مهم ترین ویژگی های محله ششگلان تراکم بالای خانههای تاریخی و اعیانی در آن است، هنوز هم وقتی در کوچههای این محله قدم میزنی، رد پای تبریز قدیم را میتوان حس کرد.
کوچه های باریک و پیچ در پیچ این محله تصادفی ساخته نشدند، بلکه بخشی از الگوی شهرسازی تاریخی تبریز بوده که هم کارکرد امنیتی داشته و هم رفت و آمد ها کنترل میشد.
خانه تاریخی آتشبار تبریز، خانه امیر نظام گروسی(موزه قاجار)، خانه پروین اعتصامی و خانه تاریخی رحیمی نیز در محله ششگلان تبریز قرار دارند.
سرخاب؛ محله ای با رنگ تاریخ
محله سرخاب یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین محلههای تبریز است؛ محلهای که نامش در حافظه تاریخی شهر، با فرهنگ، دانش و زندگی شهری گره خورده است.
سرخاب قاپیسی؛ دروازه ای به تبریز قدیم
سرخاب قاپیسی (دروازه سرخاب) یکی از هشت دروازه تاریخی و مشهور شهر تبریز است که در گذشته برای محافظت از شهر، کنترل رفت و آمد و تجارت بنا شده بود. این دروازه به دلیل واقع شدن در کنار کوه عون بن علی، که یک کوه رسوبی با خاک رس است و در زمان بارندگی آب جاری شده به رنگ قرمز میشود، به نام “سرخاب” معروف شد.
سرخاب نه فقط یک محدوده جغرافیایی، بلکه بخشی از هویت تبریز است؛ محلهای که در طول قرنها، شاهد دگرگونیهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی بوده و همچنان ردپای گذشته را در خود حفظ کرده است.بیش از ۱۵ مسجد در این محله وجود داشت که از معروف ترین آنها مسجد تاریخی و بقعه سید حمزه می باشد.
محله سرخاب تبریز یکی از تاریخیترین و غنیترین مناطق این شهر است که بناهای ارزشمند متعددی را در خود جای داده است از جمله مقبره الشعرا، خانه شربت اوغلی، خانه قدکی، خانه سرخی، خانه بلورچیان.
دوه چی؛ محله ای برآمده از پیشه
دوه چی( شتربان) یکی از کوی های تاریخی و بزرگ شهر تبریز است.نام این محله به دلیل رونق شتربانی در این محل و وجود کاروانسراهای متعدد در اطراف این محل مانند کاه فروشان , سرای کشمش چیلر ,میدان صاحب الامر و حمل بار توسط شتربانان و به ترکی بنام دوه چی معروف شده است.
در زمان های قدیم دوهچی محلهای مردمی و پرتکاپو به شمار میرفت. روابط همسایگی در این محله قوی بود و زندگی اجتماعی حول مسجد، گذرها و محل کار شکل میگرفت.
در دوهچی، خانه و محل کار اغلب فاصله زیادی از هم نداشتند و همین موضوع باعث پیوند عمیقتر میان زندگی شخصی و حرفهای ساکنان شده بود.
دروازه دوه چی (درب شتربان)
دروازه دوه چی از نظر ابعاد و اهمیت تجاری، بزرگترین دروازه در میان دروازههای هشتگانه تبریز به شمار میرفت. در بیرون هریک از دروازه ها یک حمام و یک کاروانسرا ساخته شده بود تا مسافرانی که پس از بستن دروازهها به شهر میرسیدند، شب را در امنیت سپری کنند.
بازارچه دوه چی (دوه چی بازارچاسی)
بازارچه دوه چی یک بازار مسقف سنتی با معماری اصیل آجری، طاقهای ضربی و گنبدهای مرتفع است. این بازار بین چایکنار و بازار مسگران تا میدان کاه فروشان قرار دارد. مجموعه تاریخی حسن پادشاه، مسجد میر علی آقا و قهوه خانه معروف اسرافیل در این بازار قرار دارد.
حجرههای پارچهفروشی، عطاریهای قدیمی، زرگریها و مشاغل خدماتی در این بازارچه، هنوز هم حال و هوای دهههای گذشته را حفظ کردهاند.
میدان کاهفروشان (سامان میدانی)؛ ایستگاه کاروانهای جاده ابریشم
میدان کاه فروشان در انتهای شمالی بازارچه دوه چی قرار دارد که در میان مردم محلی به «سامان میدانی» شهرت دارد. این میدان در نزدیکی «درب شتربان» قرار داشت و به نوعی نقش پایانه باربری و تجاری شهر را ایفا میکرد.
این مکان مرکز اصلی فروش علوفه، کاه و ملزومات برای کاروانهای شتر و اسب بود که از مسیر قفقاز و روسیه وارد تبریز میشدند. دور تا دور این میدان را کاروانسراهای متعددی (مانند کاروانسرای همت علی) احاطه کرده بودند که محلی برای استراحت تجار و تخلیه بار شترها بودند.
محله نوبر تبریز؛ میراث هزارساله در قلب شهر
محله نوبر یکی از وسیعترین و قدیمیترین محلات تاریخی تبریز است که در جنوب این شهر واقع شده و از دیرباز به عنوان منطقهای اعیاننشین و مرکز ثقل سیاسی و فرهنگی شناخته میشود. این محله که قدمت آن دستکم به دوره آققویونلوها بازمیگردد، در دوران قاجار به اوج شکوفایی خود رسید.
از مهمترین کویهای محلهٔ نوبر میتوان حاجاسماعیل، له له بیگ (کوی شهید یوشاری)، سیدلر (جزو منطقه چرنداب) و مقصودیه را نام برد.
نوبار قاپیسی (دروازه نوبر)
درب نوبر یکی از دروازههای هشتگانه تاریخی تبریز است که در حدود سال ۴۰۰ هجری بنا شده بود. اگرچه بنای قدیمی آن در زمان احداث خیابان پهلوی سابق تخریب شد، اما در سالهای اخیر بازسازی شده و اکنون به عنوان یکی از نمادهای ورودی بافت تاریخی شهر در تقاطع خیابان امام و تربیت قرار دارد.
یکی از مهمترین ویژگیهای محله نوبر، جایگاه مذهبی آن است. وجود مسجدها، حسینیهها و تکایا، نوبر را به یکی از کانونهای اصلی برگزاری آیینهای مذهبی در تبریز تبدیل کرده است.
از بناهای ارزشمند محله نوبر تبریز:
حمام تاریخی نوبر که قدمت آن به اواخر دوره قاجار (حدود ۱۵۰ سال پیش) بازمیگردد، یکی از زیباترین گرمابههای ایران است. این بنا با معماری منحصربهفرد و تزیینات کاشیکاری، پس از مرمت به یک سفرهخانه سنتی تبدیل شده است.
عمارت شهرداری تبریز در کوی نوبر ساخته شده است. این بنا با معماری مهندسان آلمانی و برج ساعت مشهورش، امروزه به عنوان موزه شهر فعالیت میکند.
محله مقصودیه؛ گذرگاه مشاهیر
محله مقصودیه در زمان حکومت آققویونلوها تاسیس شده است. نام محله برگرفته از نام «مقصودبیگ»، پسر اوزون حسن، سلطان آققویونلوهاست.
کوی مقصودیه، معروفترین بخش محله نوبر است که خانههای تاریخی بسیاری را در دل خود جای داده است.
- خانه استاد شهریار (موزهٔ ادبی استاد شهریار)
- خانه بهنام
- خانه حیدرزاده
- خانه سلماسی (موزه سنجش)
- خانه ی قدکی
- خانه گنجه ای زاده
- خانه نیکدل
۰ نظر